Nền nông nghiệp Việt Nam đang lệ thuộc vào xuất khẩu

Việt Nam đang có 12 mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn nhất nhì thế giới tuy nhiên đối với mặt hàng lúa xuất khẩu đạt mức 3 tỷ USD nhưng chi phí lại mất 2,9 tỷ USD. Bên cạnh thuốc trừ sâu và phân bón, số tiền đó còn phải chi cho nguồn giống.

nông nghiệp Việt Nam

Theo thống kê của Bộ NN & PTNT, tính đến cuối tháng 6 vừa qua, mặt hàng xuất khẩu rau quả đạt 1,7 tỷ USD tăng 44,6% so với cùng kỳ năm ngoái, đóng góp 18,6% vào tổng giá trị các mặt hàng nông sản chính xuất khẩu, trở thành mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn thứ hai sau cà phê

Mặc dù vậy, số đơn đăng ký bảo hộ bản quyền giống cho ngành rau quả lại chỉ đạt 13,7% tương đương với hơn 120 đơn rau quả trong tổng số 893 đơn (tính cả số đơn đăng ký bảo hộ của các công ty nước ngoài).

Mặt hàng cà phê cũng gặp phải tình trạng tương tự khi mà kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt 831.000 tấn trong 6 tháng đầu năm nhưng lại chưa có giống cà phê nào được bảo hộ. Hiện nay, tổng số đơn đăng ký bảo hộ cho các giống không thuộc nhóm lúa, ngô, cây công nghiệp ngắn ngày , rau, hoa và cây ăn quả cho đến nay cũng chỉ đạt 15 đơn bao gồm cả đơn có chủ thể là người nước ngoài.

Như vậy, nếu đứng trên cương vị một đất nước nông nghiệp và coi nông sản là một thế mạnh xuất khẩu như nước ta thì con số trên chưa thực sự chính đáng. Điều này đã phần nào chứng minh Việt Nam đang bị lệ thuộc nghiêm trọng vào giống nhập khẩu của cả nền nông nghiệp. Nếu tình trạng này kéo dài, dù lượng hàng xuất khẩu lớn, doanh số thu về cao thì phần lớn lợi ích cũng sẽ chảy ra ngoài.

Mặc dù vậy, chúng ta vẫn có ghi nhận rằng ngày càng nhiều doanh nghiệp nhận ra được lợi ích và giá trị của việc bảo hộ bản quyền giống, thể hiện ở tốc độ gia tăng số đơn đăng ký. Song song với thách thức cần tìm biện pháp khắc phục đối với lĩnh vực bảo hộ giống thì đây có thể xem là một tín hiệu đáng mừng.

Cần sớm chuyển hướng sang nông nghiệp sạch

Thời buổi con người vì đồng tiền mà sẵn sàng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật cũng như bỏ qua nguyên tắc 4 đúng (đúng thuốc, đúng lúc, đúng liều lượng nồng độ, đúng cách) dẫn đến sức khoẻ người tiêu dùng bị ảnh hưởng nghiêm trọng và gây nguy hại đến môi trường. Trước tình hình đó, nông dân vùng ĐBSCL đã dần thay đổi tư duy canh tác kết hợp cùng với sự sáng tạo của nông dân trong quá trình sản xuất nông nghiệp để tạo ra những sản phẩm sạch và an toàn.

nông nghiệp sạch

Ngày nay thực phẩm bẩn tràn lan và luôn là mối nguy hại lớn đối với mọi người, do đó mong muốn có được nguồn thực phầm an toàn là điều mà rất nhiều người quan tâm cho mỗi bữa ăn hàng ngày. Chính vì nhu cầu thiết thực này, rất nhiều tổ chức, đơn vị và cả nhân đã tạo ra mô hình trồng rau hữu cơ, lúa, hoa màu sử dụng nguyên liệu sạch, hạn chế tối đa bón phân hoá học cũng như phun thuốc trừ sâu. Nhờ đó đã tạo ra được rất nhiều sản phẩm nông sản an toàn. Đặc biệt hơn, nhiều cá nhân đã sử dụng các phương pháp dân gian như tỏi, gừng, ớt giã nhuyễn trộn với rượu để diệt sâu bọ hay dùng phương pháp bẫy đèn, thả chim ăn sâu, trồng hoa dẫn dụ bướm để loại bỏ sâu bệnh. Khi muốn kích thích cây tăng trưởng nhanh hơn, người trồng sẽ dùng đu đủ, chuối và đường trộn đều xay nhuyễn để bón cho cây. Những phương pháp này ít nhiều đã mang lại hiệu quả lớn cho người dân.

Song song với đó, người trồng cũng đã được học cách sử dụng đúng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc; thu gom, xử lý bao gói đúng cách sau khi sử dụng bằng cách triển khai nhân rộng mô hình xây dựng bể chứa thu gom bao gói thuốc trừ sâu; ký cam kết bảo vệ môi trường…

Những mô hình tương tự như thế này nên sớm được nhân rộng và triển khai trên cả nước, vì một sức khoẻ lành mạnh cho cộng đồng người Việt Nam.

 

Cần kiểm soát chặt chẽ đối với mặt hàng tôm xuất khẩu sang Australia

Mới đây, bộ NN & PTNT đã ra quyết định về việc kiểm soát và cấp giấy chứng nhận an toàn dịch bệnh, thực phẩm đối với tôm và các sản phẩm có nguồn gốc từ tôm sang thị trường Úc.

 tôm xuất khẩu sang Australia

Dựa theo đó, đối với nguyên liệu tôm trước khi chế biến, các doanh nghiệp cần chủ động có biện pháp tự kiểm soát nguyên liệu trước khi đưa vào chế biến. Đối với lô hàng sản xuất sau chế biến, doanh nghiệp cần lấy mẫu tôm từng lô sản xuất theo quy định của Úc và phải đươc Bộ NN&PTNT chỉ định để xét nghiệm bệnh đốm trắng, đầu vàng.

Ngoài ra, Bộ cũng có quy định về việc kiểm tra và lấy mẫu kiểm nghiệm an toàn thực phẩm cho lô hàng xuất khẩu đối với mặt hàng tôm và sản phẩm tôm chưa nấu chín hoặc chưa chế biến sâu đông lạnh thì bắt buộc các DN cần phải gửi các kết quả xét nghiệm đốm trắng, đầu vàng cho cơ quan kiểm tra thuộc Cục Quản lý Chất lượng nông lâm sản và thuỷ sản (Nafiqad) để được cấp giấy chứng nhận an toàn theo đúng trình tự.

Ngoài ra, Nafiqad cũng có trách nhiệm hướng dẫn các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu tôm sang Australia để thực hiện; cập nhật; thông báo mục chỉ tiêu an toàn thực phẩm; cấp giấy chứng nhận theo đúng trình tự đã đề ra ban đầu.

Các doanh nghiệp chế biến cũng cần phải đảm bảo hồ sơ truy suất nguồn gốc từng lô hàng và có các phương án tự kiểm soát hiệu quả nguồn nguyên liệu sạch bệnh đốm trắng, đầu vàng trước khi đưa vào chế biến.

Các cơ sở nuôi cung cấp tôm nguyên liệu cho doanh nghiệp cần phải khai báo và đăng ký với Cục Thú y để được hướng dẫn, thiết kế và triển khai chương trình giám sát, xây dựng cơ sở nuôi an toàn đối với các bệnh theo yêu cầu của Úc.

Làm cách nào để ngành nông nghiệp đẩy nhanh quá trình giải ngân vốn đầu tư công?

Trong năm 2017, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT đã chủ trương các đơn vị, chủ đầu tư dự án nông nghiệp đẩy nhanh tiến độ thực hiện giải ngân và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công. Theo đó, đối với những dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2017 phải tập trung hoàn thiện các hạng mục công trình, hoàn tất việc nghiệm thu, thanh toán cũng như giải ngân trước ngày 31/7. Với những dự án sẽ khởi công năm 2018 cần nhanh chóng hoàn thành hồ sơ dự án đầu tư để trình Bộ trước ngày 10/10/2017. Với những dự án có thời gian dự kiến hoàn thành đến năm 2020 nếu không cân đối được tổng mức đầu tư cần phải báo cáo sớm với UBND tỉnh hoặc cấp có thẩm quyền huy động các nguồn vốn khác để hoàn thành dự án theo đúng tiến độ.

ngành nông nghiệp

Đối với nhóm dự án sử dụng vốn trái phiếu chính phủ cũng cần phải đẩy nhanh tiến độ và bảo đảm chất lượng, kỹ thuật trong năm 2017. Với 5 dự án chuyển tiếp cần nhanh chóng hoàn thiện các thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu, tránh bị trì trệ gây ảnh hưởng chung đến tiến độ và giải ngân vốn.

Đối với nhóm dự án sử dụng vốn ODA, các Ban quản lý TW các dự án Thủy lợi, Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Ban Quản lý đầu tư và Xây dựng thủy lợi 9 cùng các chủ dự án nước sạch cần phải phối hợp, tập trung hỗ trợ các chủ đầu tư với mục đích đẩy nhanh tiến độ dự án và thực hiện đúng quy trình đã đề ra. Song song với đó, các chủ đầu tư cũng cần phải phối hợp chặt chẽ và chủ động báo cáo với chính quyền địa phương để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc trong bồi thường, hỗ trợ tái định cư cũng như bảo đảm các biện pháp thi công. Nếu có vấn đề xảy ra, Bộ NN&PTNT sẽ tiến hành truy cứu trách nhiệm của những người đứng đầu chủ đầu tư.

Hướng tới xây dựng nền nông nghiệp tri thức

Nền nông nghiệp của nước ta năm nay có nhiều khởi sắc và thuận lợi, tuy nhiên với mục tiêu đẩy mạnh nông nghiệp truyền thống thành nền nông nghiệp hiện đại, quy mô lớn, trở thành mũi nhọn trong nền kinh tế thì còn phải phấn đấu và thay đổi nhiều hơn nữa.

nền nông nghiệp tri thức

Hiện nay, ở các quốc gia phát triển như Mỹ, chỉ có 1% dân số làm việc nông và được giao khoán cho dân số ở nông thôn và vùng ven đô. Nhưng họ vẫn đảm bảo cung cấp đủ nguồn lương thực trong nước và còn xuất khẩu một lượng nông sản lớn ra thị trường thế giới. Thu nhập bình quân của các hộ nông dân Mỹ rơi vào khoảng 81.637 USD mỗi năm (tương đường 1,6 tỷ đồng). Để đáp ứng được khối lượng trên, hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đất nước này phải luôn được chuyên môn hóa cao độ. Đối chiếu với Việt Nam, với mức độ bê tông hóa cao, diện tích đất canh tác trong độ thị khá thấp do đó, xu hướng chuyên môn hóa trong nông nghiệp chưa được đề cao và quan tâm đúng mức.

Với sự “ưu ái” đặc biệt hiện nay của nhà nước đối với ngành nông nghiệp, chúng ta nên sớm có sự điều chỉnh trong hệ thống giáo dục và nghiên cứu nông nghiệp để có thể đào tạo và phát triển đội ngũ nhân lực có chất lượng cao phục vụ cho riêng ngành này. Đặc biệt là cải thiện điều kiện làm việc theo hướng trọng dụng nhân tài cho các nhà khoa học trong trường đại học bằng nhiều cách, nên cử sinh viên hay chuyên gia trong nước đi dự hội nghị quốc tế thường xuyên để cập nhật thông tin của thế giới cũng như học hỏi kinh nghiệm của nước bạn…Sự thay đổi này cần nhất là sức mạnh tập thể để tạo ra tri thức và là động lực để thúc đẩy sự phát triển của ngành nông nghiệp VN trong bối cảnh hội nhập thế giới như hiện nay.

Thông tin mới nhất về dự án lấn sông Đông Nai từ Bộ Tài nguyên & Môi trường

Vào ngày 10 tháng Tám, Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa công bố các thông tin liên quan đến dự án cải tạo cảnh quan và phát triển đô thị ven sông Đồng Nai (dự án lấn sông Đồng Nai). Theo thông tin được đưa ra, dự án này vẫn tiếp tục dừng cho đến khi UBND tỉnh Đồng Nai đưa ra các quyết định đối với một số vấn đề theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng.

dự án lấn sông Đông Nai

Dự án lấn sông Đồng Nai do UBND tỉnh Đồng Nai quyết định đầu tư từ năm 2013, 2014 và bắt đầu tiến hành san lấp, lấn sông để tạo mặt bằng từ tháng 9/2014. Tuy nhiên, vào tháng 3/2015, UBND tỉnh đã yêu cầu dừng Dự án khi nhận được ý kiến phản đối từ dư luận và các nhà khoa học. Phó Thủ tướng đã có ý kiến yêu cầu Bộ Tài nguyên & Môi trường chỉ đạo đơn vị tư vấn nghiên cứu, thu thập ý kiến từ các Bộ liên quan: Nông nghiệp và Phát triển Nông thông, Xây dựng, Giao thông vận tải nhằm bổ sung tính toán để đánh giá một cách cụ thể, định lượng chính xác các tác động của Dự án đối với sông Đồng Nai. Dựa trên kết quả đánh giá này, UBND tỉnh Đồng Nai phải đưa ra quyết định xử lý các vấn đề liên quan thuộc thẩm quyền, đúng quy định của pháp luật. Chủ tịch UBND tỉnh phải đảm bảo quyết định không gây ảnh hưởng tiêu cực đến sông Đồng Nai và phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định đưa ra.

Đồng thời, UBND tỉnh Đồng Nai cũng sẽ được Bộ Tài nguyên & Môi trường hướng dẫn, theo dõi và giám sát trong quá trình triển khai thực hiện, tuân thủ quy định của pháp luật về tài nguyên nước, đặc biệt là đảm bảo dòng chảy lưu thông, phòng chốn sạt lở bờ, bãi sông và lập lành lang bảo vệ nguồn nước đối với sông Đồng Nai.

Thực tế ngành Nông nghiệp Việt Nam: Xuất khẩu nhiều nhưng giá trị thấp

Được đánh giá là đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam nhưng một thức tế đáng buồn rằng lĩnh vực này đang tồn tại khá nhiều hạn chế. Tính riêng năm 2016, tổng giá trị các mặt hàng xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 32,1 tỷ USD, trong đó các mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD như (Cà phê, cao su, gạo, thủy sản, điều, hồ tiêu, rau quả, gỗ và sản phẩm gỗ) và xuất hiện ở hầu hết các quốc gia có thị trường nhập khẩu lớn như Mỹ, châu Âu hay Nhật Bản,…

ngành Nông nghiệp Việt Nam

Tuy nhiên vẫn còn rất nhiều hạn chế tồn tại, ví dụ như sản xuất nông nghiệp chủ yếu nhỏ lẻ với trên 10 triệu hộ nông dân, do đó năng suất lao động thấp hơn so với các khu vực khác trên thế giới. Ngoài ra, nhiều mặt hàng sản xuất không theo nhu cầu thị trường, tâm lý thích chạy theo người khác mà không nghiên cứu kỹ càng dẫn đến hàng tồn kho, không tiêu thụ được. Năm nào chúng ta cũng phải giải cứu chuối, dưa hấu,…và mới đây nhất là giải cứu lợn khiến hàng trăm hộ chăn nuôi đứng trên bờ vực phá sản.

Mặc dù đã có nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu, tuy nhiên tính đến thời điểm này, 90% nông sản của Việt Nam vẫn đáp ứng dưới dạng thô, theo đường tiểu ngạch nên giá trị thấp và thị trường tiêu thụ khá bấp bênh. Hiện đã có hơn 80% lượng nông sản của nước ta chưa có thương hiệu riêng và phải xuất khẩu ra thế giới dưới vỏ bọc của các thương hiệu nước ngoài khác.

Những hạn chế trên đây là đã làm giảm đi khả năng cạnh tranh các mặt hàng nông sản của Việt Nam, chính vì vậy vấn đề cấp thiết bây giờ là phải xây dựng một hệ thống giải pháp mang tính tổng thể để thay đổi tình hình nông nghiệp Việt Nam hiện nay.

Nông nghiệp Việt Nam nhận sự hỗ trợ của Australia

Vào ngày 27/7 vừa qua, Chính phủ Australia đã chính thức khởi động dự án “Lồng ghép vấn đề giới và hòa nhập xã hội vào nghiên cứu chuỗi giá trị nông nghiệp ở Việt Nam”. Theo đó, dự án sẽ tiến hành trong 18 tháng để nghiên cứu những định kiến giữa hai giới nam và nữ, tập trung chủ yếu tại vùng dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, dự án cũng sẽ xác định cơ hội để áp dụng công nghệ hiện đại vào nông nghiệp. nâng cao năng lực nghiên cứu và tiến tới thiết lập một mạng lưới các nhà khoa học trong lĩnh vực nông nghiệp trên toàn Đông Nam Á. Dự án này sẽ góp một phần xây dựng các can thiệp về ngành nông nghiệp toàn diện, qua đó sẽ hỗ trợ phụ nữ và các nhóm hiện chưa nhận được sự quan tâm đúng mức từ xã hội.

hội thảo Nông nghiệp Việt Nam

Theo đánh giá của các chuyên gia, hiện nay, hệ thống canh tác và chuỗi cung ứng nông nghiệp của Việt Nam và Đông Nam Á đang có nhức bước chuyển mình đáng kể. Cụ thể, mức độ thương mại hóa và hội nhập thị trường đang tăng lên rõ rệt, nhu cầu sử dụng công nghệ tiết kiệm sức lao động trong nông nghiệp ngày càng cao, mặc dù còn nhiều bất cập nhưng vai trò của người phụ nữ trong nông nghiệp đang được đề cao, chiếm 50% tổng số lao động nông nghiệp tại Việt Nam nhưng nam giới lại là đối tượng hưởng lợi chính. Bởi vậy, việc nghiên cứu dự án rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay, chúng ta cần xem xét tác động của các định kiến về giới và các quan hệ xã hội đối với nông hộ nhỏ, nếu làm chậm hoặc không làm sẽ khiến việc áp dụng các tiến bộ khoa học không đạt hiệu quả mong muốn và gia tăng sự bất bình đẳng giới.

Đây là dự án được sự tài trợ của Chính phủ Australia thông qua Trung tâm nghiên cứu Nông nghiệp quốc tế Australia (ACIAR) trong giai đoạn 2016-2020. Dự án này sẽ được tiến hành cùng với 10 dự án khác của ACIAR với tổng số tiền đầu tư là 17 triệu đô la Úc.

Bộ NN & PTNT lên kế hoạch phát triển ngành Nông nghiệp năm 2018

Năm 2017 mới trải qua được một nửa chặng đường nhưng vừa qua, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn vừa có thông báo chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ, địa phương chuẩn bị triển khai xây dựng kế hoạch phát triển cho năm 2018. Trong đó, mục tiêu chính vẫn là xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn giá trị gia tăng cao, dựa trên nền tảng cơ cấu ngành gắn với xây dựng nông thôn mới.

kế hoạch phát triển ngành Nông nghiệp

Các mục tiêu được đặt ra là: Tốc độ tăng GDP nông lâm thủy sản: 3-3,1%; Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất toàn ngành: 3,3-3,5%; Giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản: 34-35 tỷ USD; tỷ lệ che phủ rừng: 41,6%; tỷ lệ xã đạt tiêu chí nông thôn mới: 37%.

Ngoài ra, tập trung xây dựng các giải pháp để phát triển thị trường, ở hạng mục kim ngạch xuất khẩu, mức tối thiểu phải đạt được 34-35 tỷ USD. Cụ thể, cần phải tiến hành xây dựng kế hoạch xúc tiến thương mại, từng bước tháo gỡ rào cản các thị trường và sản phẩm. Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần phải khai thác thị trường truyền thống và các thị trường tiềm năng khác để tăng thêm tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu; các mặt hàng như nông, lâm, thủy sản dần dần chuyển từ xuất khẩu tiểu ngạch sang hình thức chính ngạch.

Song song với đó, giai đoạn 2016-2020, Bộ cũng yêu cầu đẩy mạnh triển khai đồng bộ Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới; mục tiêu đề ra là 37% xã đạt chuẩn nông thôn mới, 48 huyện đạt chuẩn.

Công tác thanh tra, kiểm tra và quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp cũng không được lơ là, đặc biệt là công tác cấp phép và chứng nhận đảm bảo an toàn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ngành nông nghiệp khởi sắc 6 tháng đầu năm

Do thời tiết năm ngoái không thuận lợi khiến ngành nông nghiệp nước ta trở nên khó khăn và là gánh nặng kéo tụt đà tăng trưởng GDP thì đến năm nay, tình trạng ấy đã thay đổi và đang từng bước khởi sắc.

Ngành nông nghiệp

Theo thống kê của Tổng cục Thống kê, trong quý I và II, ngành nông lâm nghiệp đã có mức tăng trưởng 2,65% so với cùng kì năm trước. Tập trung chủ yếu ở các ngành có khối lượng và giá trị như gạo, thủy sản, rau quả, chè…Tính đến cuối tháng 6 vừa qua, tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành đạt 17,1 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kì năm 2016. Theo nhận định của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, đây là tín hiệu khả quan cho tình hình tăng trưởng của ngành, nhưng để đạt được mục tiêu tăng trưởng đề ra của năm 2017 là 3,05% thì còn rất dài và khó khăn.

Các cấp bộ ngành cũng đang rất quan tâm và dành sự ưu ái về cả vốn lẫn nguồn lực cho ngành nông nghiệp, xác định rõ đây là mũi nhọn phát triển kinh tế đất nước. Chính phủ đã dành hơn 300 nghìn tỷ để tái cơ cấu nông nghiệp trong 4 năm tới với ba nhiệm vụ chính là hỗ trợ tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp; hỗ trợ phòng chống giảm nhẹ thiên tai và hỗ trợ ổn định đời sống dân cư, bên cạnh đó còn có những động thái để kiến tạo phát triển nông nghiệp theo hướng nền công nghiệp hữu cơ như các nước khác trên thế giới, đánh vào thị trường gần 100 triệu dân Việt Nam và hướng về xuất khẩu, tập trung vào rau, củ, quả và chăn nuôi.

6 tháng cuối năm nay, Bộ NN&PTNT sẽ tập trung vào tái cơ cấu nông nghiệp, tiến hành rà soát lại toàn bộ các ngành hàng bộ quy hoạch để kịp thời điều chỉnh cho sát với tình hình thực tế hiện nay.